Ισορροπώντας ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι….

Η παράσταση τελειώνει και εγώ αισθάνομαι μουδιασμένη. Το σώμα μου αρνείται να υπακούσει στις εντολές του μυαλού μου. Είναι ακόμα σφιγμένο. Η βουτιά στα σκοτάδια του ανθρώπινου ψυχισμού και κατ’επέκταση στα σκοτάδια των ανθρωπίνων σχέσεων, στα σκοτάδια του σύγχρονου κόσμου δεν με αφήνει χαλαρή.

Η παράσταση είναι βίαια. Πολύ. Ωμή βία κάθε είδους, ψυχολογική, σεξουαλική, σωματική, νοητική. Ο εξευτελισμός ανθρώπου από άνθρωπο σε όλες σχεδόν τις πιθανές εκφάνσεις χωρίς καμία προσπάθεια ωραιοποίησης ή συγκάλυψης. Τα σώματα είναι ολόγυμνα επάνω στη σκηνή σε στιγμές βιασμού και εξευτελισμού. Κάποια σώματα ακρωτηριάζονται μπροστά στα μάτια μας. Αλλά, αυτό που καθηλώνει είναι οι ψυχές που ακρωτηριάζονται μπροστά στα μάτια μας.

Στο  θέατρο Σημείο, η παράσταση Cleansed της Sarah Kane παίζεται από άγνωστους, νεαρούς, εξαιρετικούς ηθοποιούς! Ο τίτλος μιλάει για κάθαρση, και μου θυμίζει το ζητούμενο της αρχαίας τραγωδίας, αλλά και της ψυχολογίας του Jung. Για να έρθει η συναισθηματική κάθαρση, το φως, θα πρέπει να προηγηθεί η δύσκολη και βασανιστική βουτιά στο σκοτάδι, στο πιο άσχημο και αποκρουστικό ανθρώπινο πρόσωπο.

Η επόμενη σκηνή εκτυλίσσεται μέσα στο τρένο με κατεύθυνση τα Πετράλωνα. Και να πάλι κάποιος ζητιανεύει, παρακαλάει για οικονομική βοήθεια ξεδιπλώνοντας την ιστορία της ζωής του….Συνειδητοποιώ ότι σε αυτό το σημείο είναι που κατεβάζω διακόπτες. Για μένα είναι “μια από τα ίδια πάλι!”. Κι όμως αυτή τη φορά μια φράση του ανθρώπου που ζητιανεύει με τραβάει από το μανίκι..και καρφώνεται στο μυαλό μου.

“Πιστέψτε με. Κανένας άνθρωπος δεν θέλει να εξευτελίζεται έτσι.” Κανένας άνθρωπος δεν θέλει να εξευτελίζεται έτσι.

Κι όμως καθημερινά πολλοί άνθρωποι εξευτελίζονται έτσι έξω στους δρόμους ικετεύοντας για βοήθεια. Και πολλοί από εμάς, αλλά ας μιλήσω για μένα καλύτερα…. συνήθως τους γυρνάμε, τους γυρνάω την πλάτη γιατί αντιπροσωπεύουν το σκοτεινό, μαύρο κομμάτι της ζωής που υπάρχει εκεί έξω. Ένα κομμάτι που προτιμούμε, προτιμώ να αγνοώ, να προσποιούμαι ότι δεν υπάρχει, παρόλο που το βλέπω καθημερινά. Είναι εκεί, μπροστά στα μάτια μας, μπροστά στα μάτια μου.

Image

 

Image

Η ζωή μας, η ζωή μου ισορροπεί καθημερινά ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Υπάρχουν και τα δύο εκεί. Το να επιλέγουμε, να επιλέγω να βλέπω μόνο το σκοτάδι είναι μίζερο, άρρωστο, διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Το να επιλέγουμε, να επιλέγω να βλέπω μόνο το φως είναι αποστείρωση, αποξένωση από την ανθρώπινη υπόσταση, διαστρέβλωση της πραγματικότητας επίσης. Το πολύ φως εξάλλου τυφλώνει.

Με αφορμή τη συγκεκριμένη παράσταση, αρχίζω να σκέφτομαι για το φως και το σκοτάδι. Το Cleansed βουτάει μέσα στο σκοτάδι του ανθρώπινου ψυχισμού, που αναπόφευκτα μετατρέπεται σε σκοτάδι της κοινωνίας, το αναγνωρίζει, το κοιτάει κατάματα, συνδιαλέγεται μαζί του. Το φωτίζει για να μπορέσει να το καθαρίσει. Το σκοτάδι, η ασχήμια, ο πόνος, η βία, οι φόβοι, ο εξευτελισμός, η πείνα, τα ναρκωτικά, οι σκιές, η κατάχρηση εξουσίας, η αδικία υπάρχουν. Είναι εκεί έξω, είναι μέσα μας.

Συνειδητοποιώ ότι τον φακό της φωτογραφικής μου μηχανής συνήθως τον στρέφω σε όμορφες εικόνες. Δεν θέλω να απαθανατίσω, ούτε να κρατήσω στη μνήμη μου τις άσχημες εικόνες που βλέπω γύρω μου. Στρουθοκαμηλίζω λοιπόν σε ένα βαθμό…. Μ’αρέσει το φως και προτιμώ να κάνω τα πάντα για να το ανακαλύψω.  Φοβάμαι, όμως, ότι κάποιες φορές το κάνω επιπόλαια. Εξάλλου, δεν μπορεί να υπάρξει ομορφιά χωρίς την αναγνώριση της ασχήμιας. Δεν μπορεί να υπάρξει φως, χωρίς την αναγνώριση του σκότους.

Το Cleansed, λοιπόν, υπενθυμίζει ακριβώς αυτό με ένα τρόπο απόλυτα βιωματικό.

Κωνσταντινούπολη. Δύο μέρες μόνο…

Η Κωνσταντινούπολη έχει πολλά πρόσωπα. Προσπαθώ να περιγράψω σε φίλους και γνωστούς “πώς μου φάνηκε αυτό το ταξίδι?”, και μου είναι δύσκολο να περιγράψω με λόγια τα διαφορετικά της πρόσωπα. Κάθε της στενό ήταν απλά μια έκπληξη για μένα, μια άλλη πόλη. Και το σύνολο, όλα αυτά τα πρόσωπα μαζί, απλά δεν θυμίζουν καμία άλλη.

Image

Από την μια, λοιπόν, είναι το πρόσωπο με τους τεράστιους ουρανοξύστες, σύμβολα δύναμης οικονομικής, που ο ένας συναγωνίζεται τον άλλο σε ευφάνταστο αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και την απαραίτητη δόση χλιδής. Αυτή ήταν η πρώτη βραδινή εικόνα μέσα από το λεωφορείο που μας μετέφερε από το αεροδρόμιο της Ασιατικής πλευράς στην πλατεία Taksim, το κέντρο της Ευρωπαϊκής πλευράς.

Από την άλλη είναι το πρόσωπο που θυμίζει κάτι από τους “Άθλιους” του Βίκτωρος Ουγκό. Χαμίνια στο δρόμο ζητιανεύουν. Μικροπωλητές προσπαθούν να σε δελεάσουν με φτηνά κόλπα. Σκαρφίζονται τα πάντα για λίγες τουρκικές λίρες. Ένας στέκεται στον κεντρικό δρόμο της Istiklal με μια ζυγαριά μπροστά του. Όλο και κάποιος θα του δώσει καμιά λίρα για να ζυγίσει τα κιλά που πήρε από την γητεύτρα… τουρκική κουζίνα!

Ένας λούστρος μας προσπέρασε το επόμενο πρωί σε ένα στενό και έστησε το σκηνικό της μικροαπάτης αφήνοντας να πέσει το βουρτσάκι από το κασελάκι του. Ανυποψίαστες την “πατήσαμε” και του φωνάξαμε. Γεμάτος ευγνωμοσύνη που “σώσαμε” το βουρτσάκι του, άνοιξε το κασελάκι του και άρχισε να μας εκλιπαρεί να λουστράρει τα παπούτσια μας για να ανταποδώσει το “καλό” που του κάναμε.

Με τις πολιτισμικές διαφορές δεν μπορείς να ξέρεις ποτέ….

Και έτσι για να μην τον προσβάλλουμε αποφάσισα να ακουμπήσω το πόδι μου επάνω στο κασελάκι του.

Ε, μέσα σε ένα λεπτό το γεμάτο ευγνωμοσύνη πρόσωπο με τα χαλασμένα καφέ δόντια άρχισε να μας ζητάει λεφτά για το “καλό” που μας ανταπέδιδε….

Image

Το αμέσως επόμενο πρόσωπο της Κωνσταντινούπολης, όμως, είναι ο Βόσπορος.  Η πρώτη εικόνα πια που έρχεται στο μυαλό μου όταν σκέφτομαι την Πόλη. Οι  γλάροι που πετάνε πάνω από τα νερά του. Και στο βάθος το σκηνικό εποχής με τα τζαμιά, την αγορά των μπαχαρικών, τα χαμάμ, την κλειστή αγορά και τις μνήμες που ξυπνάνε από το μάθημα της ιστορίας. Εδώ ήταν το κέντρο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Αγιά Σοφιά και δίπλα το Μπλε Τζαμί. Οι πασάδες με τα χαρέμια τους. Τα παλάτια και οι μιναρέδες. Οι στόλοι και οι ναργιλέδες.

Image

Image

Image

Image

Image

Είναι πολύ εύκολο να χάσεις την αίσθηση του προσανατολισμού σου σε αυτή την πόλη. Η μισή βρίσκεται στην Ασία και η άλλη μισή στην Ευρώπη. Συχνά χρειάζεται να ανέβεις ανηφόρες και να κατέβεις κατηφόρες. Για να φτάσεις στο εστιατόριο Ciya Sotrasi, όπου θα δοκιμάσεις πραγματικά μοναδικό φαγητό στην Ασιατική πλευρά, πρέπει να πάρεις λεωφορείο, μετρό, ταξί και τέλος καράβι. Εντάξει, είμαι λίγο υπερβολική κάποιες φορές…!

Image

Οι γεύσεις όμως…αχ, οι γεύσεις… Δεν νομίζω να έχω ξαναφάει πιο νόστιμο πιάτο από αυτό με τα πολύ μικρά καλαμαράκια γόνους, τα μικροσκοπικά κρεμμυδάκια και μια σάλτσα….γευστική χλιδή! Το σαλέπι. Τα σιροπιαστά μπακλαβαδάκια στου Gulluoglou. Το βούτυρο! Το ρύζι με κοτόπουλο και σταφίδες στημένο μέσα σε ζυμάρι! Οι σιαλογόνοι αδένες μου κλαίνε….

Και τέλος ο έρωτας! Ο Τούρκος με τα τεράστια μπλε μάτια που με μαγνήτισε για μισή ώρα μέσα σε εκείνο το μαγαζάκι με μεταχειρισμένους δίσκους σε μια από τις εναλλακτικές, κατηφορικές (ή μήπως ανηφορικές?), γειτονιές της πόλης κοντά στη Cihangir. Δεν μπορούσα να πάρω τα μάτια μου από πάνω του. Και δεν μου συμβαίνει συχνά, το ορκίζομαι! Μιλούσε μόνο τούρκικα, αλλά το βλέμμα και το χαμόγελο του μιλούσαν Ελληνικά…!

Τέλος? Είπα τέλος? Όχι, δεν τελειώνεις έτσι μέσα σε δύο μέρες με αυτή την πόλη των 18.000.000 κατοίκων που κατακλύζουν σαν ποτάμι τους κεντρικούς δρόμους και τα πολλά, πάρα πολλά, πρόσωπα.

Image